Krótko i konkretnie: temat dotyczy sytuacji, gdy pewne czynności nabierają przymusu, a nastolatek traci nad nimi kontrolę. W ICD-10 opisano to przez silne pragnienie, trudności w powstrzymaniu zachowania, objawy po ograniczeniu oraz potrzebę nasilania aktywności. Nie jest to tylko zły…
Temat dotyczy zachowań, które zaczynają dominować nad codziennością dzieci i nastolatków. W tekście wyjaśnimy, czym w praktyce bywa poszukiwanie adrenaliny i kiedy przechodzi w realny problem. Wyjaśnimy mechanizm uzależnienia behawioralnego: przymus, utrata kontroli, wzrost tolerancji i zawężenie zainteresowań. Opowiemy też,…
OCD w postaci obsesji na punkcie higieny coraz częściej pojawia się u nastolatków. To nie tylko dbanie o porządek, lecz powtarzalne rytuały, które kradną czas i energię. Objawy obejmują częste mycie rąk, długie kąpiele, ciągłe pranie ubrań, szorowanie przedmiotów oraz…
Ten artykuł wyjaśnia, czym w praktyce jest problem stosowania leków nasennych wśród nastolatków i młodych dorosłych. Badania opublikowane przez Medscape (31.01.2025) wskazują, że zaburzenia związane ze środkami uspokajającymi i nasennymi wzrosły 3–5 razy w latach 2001–2019. W 2019 roku aż…
Temat: kiedy potrzeba bycia lubianym przestaje wspierać rozwój, a zaczyna szkodzić codziennemu funkcjonowaniu. Wprowadzenie: W tekście wyjaśnimy, dlaczego w okresie dorastania akceptacja społeczna staje się kluczowa. Omówimy, jak granica między naturalną potrzebą a nawykiem przymusowym może przesunąć się pod wpływem…
To ważny temat dotyczący sięgania po tabletki przez nastolatków. Opiszemy, dlaczego problem nie dotyczy jedynie osób dorosłych ani tylko leków na receptę. W praktyce rozróżniamy dwie grupy: środki opioidowe (np. kodeina, morfina, tramadol) oraz dostępne bez recepty preparaty jak paracetamol…
Co to znaczy, gdy kontakt online zaczyna szkodzić? Według definicji Barbary Kołłątaj jest to złożone zaburzenie zachowania oparte na wewnętrznym przymusie powtarzania czynności, które dezorganizuje funkcjonowanie w rodzinie lub zagraża zdrowiu i życiu. W praktyce mówimy o zachowaniach behawioralnych, a…
Temat dotyczy codziennych wyborów, nie tylko skrajnych przypadków. Około 80% ludzi sięga po napoje lub przekąski z kofeiną, a w grupie dzieci i nastolatków odsetek sięga blisko 73%. W tej części zdefiniujemy, co oznacza problem i jak wygląda w praktyce.…
Temat dotyczy rosnącego zjawiska sięgania po legalne preparaty w celach niemedycznych. ESPAD 2024 wskazuje, że około 25% osób w wieku 15–24 zadeklarowało użycie takich środków w ostatnich 12 miesiącach. W tej części zdefiniujemy problem, wyjaśnimy różnicę między okazjonalnym użyciem, nadużywaniem,…
Dopalacze to substancje psychoaktywne o zmiennym składzie. Mogą one prowadzić do szybkich zmian w zachowaniu i stanach zdrowia. W badaniu CBOS „Młodzież 2008” 4,6% uczniów miało ofertę takich substancji, a 3,5% deklarowało użycie. W praktyce oznacza to ryzyko zarówno psychiczne,…
To rosnący problem, który nie zawsze wygląda jak typowe zaburzenia odżywiania. Badania pokazują, że 33% polskich nastolatków próbowało zmniejszać masę ciała, a 40% boi się otyłości. Od 2010 roku coraz więcej dzieci podejmuje próby redukcji wagi. Praktyka pokazuje, że życie…
To rosnący problem, który często mylony jest ze zwykłym korzystaniem z telefonu. W praktyce chodzi o kompulsywne przeglądanie negatywnych wiadomości i treści, które potęgują stres i zaburzają sen. Doomscrolling tworzy pętlę: negatywne wiadomości → napięcie → kolejne sprawdzanie, mimo braku…
Temat dotyczy sposobu, w jaki szybkie jedzenie wpływa na nawyki młodych osób i rodzin. Wyjaśnimy, czym w praktyce może być uzależnienie od fast foodów u młodzieży i dlaczego rodzicom często trudno je dostrzec na początku. Opiszemy mechanizmy nagrody i utraty…
Krótko i praktycznie: przedstawimy, czym jest problem i dlaczego rodzice oraz opiekunowie potrzebują konkretnego planu zamiast ogólnych rad. Poradnik jest dla rodziców, nauczycieli i osób, które zauważają zmiany w zachowaniu nastolatka. Pomaga rozpoznawać sygnały i prowadzić rozmowy bez eskalacji. Opiszemy,…
Dlaczego temat jest dziś tak powszechny? Łatwa dostępność słodkich przekąsek i napojów sprawia, że częste sięganie po nie stało się normą. Wiele produktów wysokoprzetworzonych daje szybką nagrodę smakiem. To nie tylko brak silnej woli. To powtarzalny wzorzec zachowań: silna potrzeba…
Problem sprzed wprowadzenia zakazu sprzedaży osobom poniżej 18 roku życia był powszechny. Szacunki wskazują, że około 30% osób w wieku licealno-studenckim w Polsce sięgało po napoje energetyczne częściej niż raz w tygodniu. Dr hab. Paweł Krukow zauważa, że codzienne picie…
Temat stał się kwestią zdrowia publicznego. W praktyce chodzi o rosnącą liczbę nastolatków, którzy rozpoczynają palenie przez e-papierosy i szybko przechodzą do regularnego używania. Według badania Instytutu Badań Pollster dla Rzecznika Praw Dziecka (grudzień 2020) 23% nastolatków w Polsce pali…
Krótki wstęp: Alkohol to jedna z najłatwiej dostępnych substancji. W Polsce obserwujemy obniżanie wieku pierwszego kontaktu i rosnący udział dziewcząt w piciu. Co tu wyjaśnimy: Wyjaśnimy, czym jest problem i dlaczego nałogi mogą rozwijać się szybciej w młodym wieku. Mówimy…
Media społecznościowe są dziś stałą częścią życia. Statystyki pokazują, że około jedna czwarta ludzi na świecie korzysta z tych serwisów, a dla wielu dzieci i młodych dorosłych smartfon to okno na cały świat. W tym artykule zdefiniujemy, czym jest problem…
Temat dotyczy zdrowia publicznego i obejmuje papierosy, e‑papierosy oraz inne produkty z nikotyną. Mózg rozwija się do około 25. roku życia, a w wieku 12–18 lat synapsy przebudowują się intensywnie. Nikotyna wiąże receptory acetylocholinergiczne i pobudza wydzielanie dopaminy. To mechanizm,…
Krótka definicja: Chodzi o trwałą utratę kontroli nad czasem spędzanym przy grach, która szkodzi nauce, relacjom i zdrowiu. WHO w 2019 roku wpisała „zaburzenie grania” do ICD-11, co podkreśla skalę zjawiska. Dlaczego to ważne? Mechanizmy są podobne do uzależnień takich…
Problem staje się coraz bardziej widoczny. Badania CBOS pokazują, że odsetek nastolatków 15–17 lat z symptomami problemowego kupowania wzrósł z 8,5% (2015) do 14,1% (2019). To nie jest zwykła fanaberia. Mówimy o zachowaniu, które wpływa na emocje, relacje i finanse…
Temat dotyczy realnego problemu, który w Polsce obejmuje zauważalną grupę osób. Badania CBOS wskazują, że młodzież do 18 r.ż. ma wyższy odsetek zagrożenia niż inne grupy wiekowe. W tekście zdefiniujemy, czym jest to zjawisko i wyjaśnimy, dlaczego wymaga osobnego omówienia…
Rosnące używanie urządzeń do podgrzewania nikotyny w Polsce budzi alarm wśród specjalistów. Artykuł ma charakter newsowy i wyjaśnia, jak zmienia się skala problemu oraz jakie są pierwsze sygnały wpływu na polskie zdrowie. Eksperci wskazują, że wzrost proc obserwacji używania tych…
Temat traktujemy jako zagadnienie zdrowia psychicznego, nie jako powód wstydu czy ocen moralnych. Opiszemy, czym w praktyce bywa to zjawisko i dlaczego warto podejść do niego z empatią. Wyjaśnimy, jak odróżnić naturalną ciekawość w okresie dojrzewania od sytuacji, gdy masturbacja…